معرفی فیلم صبح اعدام | روایتی از آخرین ساعات دو شخصیت تاریخی
رویداد۲۴| سینمای ایران در سالهای اخیر شاهد بازخوانی مقاطع حساس تاریخ معاصر از نگاهی تازه بوده است. در این میان، فیلم «صبح اعدام» به کارگردانی و نویسندگی بهروز افخمی، اثری است که با تمرکز بر آخرین ساعات زندگی دو چهره تأثیرگذار در واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، مخاطب را به تماشای لحظاتی نفسگیر و انسانی فرا میخواند. این فیلم که در چهل و دومین جشنواره فیلم فجر حضور داشت، نه یک بازسازی تمامعیار تاریخی، بلکه تمرکزی است بر فضای درونی، گفتوگوها و تأملات دو فرد در آستانه مرگ. «صبح اعدام» بیش از آنکه فیلمی درباره سیاست باشد، فیلمی درباره انسان، انتخاب، ترس و تسلیم در برابر سرنوشت است.
خلاصه داستان فیلم صبح اعدام
داستان فیلم در فاصله زمانی کوتاه، اما پرمعنای ساعات ۵ تا ۶:۳۰ صبح روز اعدام دو شخصیت تاریخی، اسماعیل رضایی و طیب حاجرضایی، میگذرد. این دو که پس از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ دستگیر و محکوم به اعدام شدهاند، اکنون در سلولهای خود منتظر فرارسیدن لحظه اجرای حکم هستند. فیلم با ریتمی آرام، اما پرتنش، این دقایق پایانی را از نگاه این دو شخصیت و اطرافیانشان در زندان دنبال میکند. دیالوگها، سکوتهای معنادار، یادآوری خاطرات و مواجهه با مأموران زندان، بافت اصلی فیلم را تشکیل میدهند. افخمی به جای پرداختن به شرح کامل ماجراهای تاریخی، بر اضطراب انسانی، تفکر درباره مرگ و آنچه در ذهن دو محکوم میگذرد، متمرکز شده است. این انتخاب، فیلم را از یک روایت صرفاً تاریخی به اثری درونگرا و تأملبرانگیز تبدیل میکند.
بیشتر بخوانید: نقد و بررسی فیلم سینمایی پاکول| فیلمی درباره مرزهای هویتی ایران و افغانستان
عوامل و بازیگران فیلم صبح اعدام
بهروز افخمی، کارگردان نامآشنا و صاحب سبک سینمای ایران، پس از تجربههای متنوع در ژانرهای کمدی، درام و تاریخی، این بار روایتی مینیمال و متمرکز بر شخصیت را انتخاب کرده است. او که مسئولیت تدوین فیلم را نیز بر عهده داشته، ریتم آگاهانهای برای فیلم در نظر گرفته که با فضای درونی اثر هماهنگ است. انتخاب افخمی برای ساخت چنین اثری، نشان از علاقهمندی او به پرداختن به سوژههای پیچیده انسانی در بستر تاریخ دارد.
علی شیرمحمدی علاوه بر تهیهکنندگی، مسئولیت طراحی صحنه و لباس فیلم را نیز عهدهدار بوده است. این همراهی و نظارت دقیق بر جنبههای بصری اثر، در خلق فضای باورپذیر دهه ۴۰ و حال و هوای زندان، نقش مؤثری داشته است. تهیهکنندگی فیلم زیر نظر بنیاد سینمایی فارابی و سازمان سینمایی سوره انجام شده که نشان میدهد اثر در زمره تولیدات نیمهسفارشی با موضوعات تاریخی قرار دارد.
در بخش بازیگران، ارسطو خوش رزم در نقش حاج اسماعیل رضایی و مسعود شریف در نقش طیب حاجرضایی، بار اصلی فیلم را بر دوش میکشند. این دو بازیگر با ایفای نقش افرادی از طبقات اجتماعی متفاوت (بازاری و کشاورز) که در یک سرنوشت مشترک شریک شدهاند، توانستهاند طیف گستردهای از احساسات از ترس و تردید تا صلابت و تسلیم را به تصویر بکشند. حضور بازیگرانی، چون داود فتحعلیبیگی در نقش قاضی عسکر و فریبا آذرشب در نقش مادر حاج اسماعیل رضایی نیز بر غنای فضاسازی فیلم افزوده است.
نگاهی به فیلم صبح اعدام
«صبح اعدام» از نظر فرم، انتخابی جسورانه دارد. فیلمبرداری حسنعلی اسدی که فیلم را در قاب مربعی و با رویکردی سیاهوسفیدگرایانه (گرچه فیلم رنگی است، اما پالت رنگی محدود و سنگینی دارد) به تصویر کشیده، به فضای کلاسیک و تاریخی اثر کمک شایانی کرده است. نورپردازی اغلب کمنور و سایهدار، بر حس محبوس بودن و نزدیکی مرگ تأکید میورزد. موسیقی سید محمد میرزمانی نیز کمینهگرا و در خدمت فضاسازی است. آنچه در این فیلم برجسته است، تلاش برای انساننمایی شخصیتهای تاریخی است، بدون آنکه در دام بزرگنمایی یا قهرمانسازی افراطی بیفتد. این دو نفر با همه ترسها و دغدغههای انسانیشان نشان داده میشوند.
